จำนอง vs ขายฝาก ต่างกันอย่างไร? เปรียบเทียบแบบเข้าใจง่าย 2026

ตารางเปรียบเทียบ จำนอง vs ขายฝาก

สรุปความต่างหลักแบบคู่ขนาน ตัวเลขวงเงินและอัตราเป็นช่วงโดยทั่วไป ยอดจริงขึ้นกับราคาประเมิน สภาพทรัพย์ และเงื่อนไขของแต่ละสัญญา

จำนอง คืออะไร

จำนอง—สัญญาที่ผู้จำนองนำทรัพย์ไปเป็นประกันการชำระหนี้โดยไม่ต้องส่งมอบทรัพย์ให้ผู้รับจำนอง (ป.พ.พ. มาตรา 702)

จำนองใช้ได้กับที่ดิน บ้าน คอนโด หรืออาคาร โดยผู้จำนองยังเป็นเจ้าของ ยังอยู่อาศัยหรือใช้ประโยชน์ในทรัพย์ได้ตามปกติ ผู้รับจำนองมีสิทธิเหนือทรัพย์เพียงในฐานะผู้ที่ได้รับประกันการชำระหนี้ ต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน

ขายฝาก คืออะไร

ขายฝาก—สัญญาซื้อขายที่กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อ โดยผู้ขายมีสิทธิไถ่ทรัพย์คืนตามเงื่อนไขที่ตกลง (ป.พ.พ. มาตรา 491)

ขายฝากต่างจากจำนองตรงที่ชื่อในโฉนดเปลี่ยนเป็นของผู้ซื้อฝากตั้งแต่วันจดทะเบียน ผู้ขายฝากได้เงินก้อน และมีสิทธิไถ่คืนโดยจ่ายสินไถ่ตามกำหนด สำหรับที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัยของบุคคลธรรมดา มีกฎหมายคุ้มครองเพิ่มเติม ได้แก่ เพดานผลประโยชน์ตอบแทน 15% ต่อปี และการที่ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งกำหนดไถ่ล่วงหน้า

กรรมสิทธิ์ต่างกันอย่างไร

จำนอง: ชื่อในโฉนดเป็นของคุณตลอดสัญญา เมื่อชำระหนี้ครบก็ไถ่ถอนจำนองที่สำนักงานที่ดิน หากผิดนัด ผู้รับจำนองต้องบอกกล่าวให้ชำระหนี้ก่อน (ไม่น้อยกว่า 60 วัน ตามมาตรา 728) แล้วต้องฟ้องศาลเพื่อบังคับจำนองและขายทอดตลาด

ขายฝาก: ชื่อในโฉนดเป็นของผู้ซื้อฝากตั้งแต่วันทำสัญญา คุณมีเพียงสิทธิไถ่คืน หากไถ่ภายในกำหนด ทรัพย์กลับมาเป็นชื่อคุณ หากไถ่ไม่ทัน กรรมสิทธิ์เป็นของผู้ซื้อฝากโดยสมบูรณ์โดยไม่ต้องผ่านการขายทอดตลาด จึงเป็นจุดที่ความเสี่ยงต่างกันมากที่สุด

ดอกเบี้ยและผลตอบแทน

ทั้งสองแบบมีเพดาน 15% ต่อปี โดยจำนองใช้หลักตามมาตรา 654 ส่วนขายฝากใช้มาตรา 499 และกฎหมายขายฝากปี 2562 สำหรับที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย ทั้งนี้ผู้ให้บริการแต่ละรายคิดไม่เท่ากัน AssetFlow เริ่มต้นที่ 0.75% ต่อเดือน (เทียบเท่า 9% ต่อปี) ควรถามยอดรวมที่ต้องจ่ายตลอดสัญญาทุกครั้งก่อนตัดสินใจ

ระยะเวลาสัญญา

จำนองไม่มีขั้นต่ำตามกฎหมาย กำหนดตามที่ตกลง และสามารถต่อสัญญาได้ ส่วนขายฝาก อสังหาริมทรัพย์ไถ่ได้ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันทำสัญญา (มาตรา 494) และเฉพาะที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัยที่ผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดาตามกฎหมายปี 2562 กำหนดไถ่ไม่น้อยกว่า 1 ปีและไม่เกิน 10 ปี ซึ่งต่างจากความเข้าใจผิดที่ว่าขายฝากทำได้แค่ 3-6 เดือน

ค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียม

จำนองมีค่าจดทะเบียนร้อยละ 1 ของวงเงินจำนอง แต่อย่างสูงไม่เกิน 200,000 บาท (อัตราทั่วไปตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 47 พ.ศ. 2541 บางกรณีมีอัตราพิเศษ เช่น ผู้ขอจดเป็นบรรษัทบริหารสินทรัพย์ตามเงื่อนไขที่กำหนด) ไม่มีภาษีจากการโอนกรรมสิทธิ์เพราะไม่มีการโอน ส่วนขายฝากมีค่าจดทะเบียนประมาณ 2% ของราคาประเมิน บวกภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย และอากรแสตมป์ 0.5% หรือภาษีธุรกิจเฉพาะ (กรณีถือครองไม่ถึง 5 ปี) จำนวนจริงต้องให้เจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินคำนวณในวันทำสัญญา และผู้รับผิดชอบจ่ายแต่ละรายการขึ้นกับที่ตกลงกันในสัญญา

ความเสี่ยงที่ต้องรู้

• จำนอง: เสี่ยงถูกบังคับจำนองและขายทอดตลาดหากผิดนัด และหากขายได้ไม่พอชำระหนี้ อาจยังต้องรับผิดส่วนที่ขาด
• ขายฝาก: เสี่ยงสูญเสียกรรมสิทธิ์ทันทีที่ไถ่ไม่ทันตามกำหนด จึงควรจดวันครบกำหนดไว้และเตรียมเงินไถ่ล่วงหน้า
• ทั้งสองแบบ: ควรทำที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น ตรวจเอกสารและชื่อคู่สัญญาทุกครั้ง และขอสำเนาสัญญาทุกฉบับ

ตัวอย่างทรัพย์ 5 ล้านบาท: จำนอง vs ขายฝาก ต่างกันกี่บาท

สมมติบ้านหรือที่ดินราคาประเมิน 5,000,000 บาท ใช้ 40% สำหรับจำนองและ 60% สำหรับขายฝาก คิดผลตอบแทน 0.75% ต่อเดือน เป็นเวลา 12 เดือน ตัวเลขนี้เป็นการสมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ใบเสนอราคา และยังไม่รวมภาษีอื่นที่ขึ้นกับกรณีของแต่ละคน

ลองคำนวณกับทรัพย์ของคุณเอง

ถ้าอยากเห็นตัวเลขของทรัพย์คุณเอง ใช้เครื่องคำนวณวงเงินและดอกเบี้ยเบื้องต้นได้ที่หน้า /calculator หรือส่งข้อมูลทรัพย์ให้ทีมประเมินเบื้องต้นฟรีได้ที่ปุ่มด้านล่างบทความ